لاپاروسکوپی چیست ؟ PDF چاپ E-mail
 
 


 جراحی لاپاروسکوپی که جراحی keyhole (به معنی سوراخ کلید است و منظور این است که از ورودی‌های طبیعی بدن برای عمل استفاده نمی‌شود) یا bandaid (جراحی با حداقل تهاجم) نیز خوانده می‌شود در واقع شاخه‌ای از آندوسکوپی است. از لحاظ پزشکی، این نوع جراحی فقط در مورد جراحی شکم و لگن به کار می‌رود.
آزمایش‌های رادیولوژیک (اشعه X) و سونوگرافی قادرند بعضی بیماری‌های درون شکم و لگن را تشخیص دهند ولی هر کدام محدودیت‌های خاص خودشان را دارند. در بعضی مواقع، نیاز به یک تصویر واضح‌تر از درون شکم یا لگن داریم. با استفاده از این تکنیک محتویات شکم و لگن شامل کبد، کیسه صفرا، آپاندیس، رحم، روده کوچک، تخمدان‌ها و لوله‌های رحم را می‌توان مستقیماً مشاهده کرد.

چگونه انجام می‌شود؟
این عمل معمولاً در بیمارستان‌ها یا مراکز جراحی تحت بیهوشی عمومی (که بیمار بدون هوشیاری و احساس درد است) یا بی‌حسی نخاعی انجام می‌شود. ولی می‌توان آن را تحت بی‌حسی موضعی نیز انجام داد.

آماده کردن بیمار
معده بیمار توسط یک لوله دهانی- معده‌ای (اروگاستریک) تخلیه می‌شود. یک سوند ادراری برای تخلیه ادرار کار گذاشته می‌شود. البته اگر عمل جراحی مربوط به قسمت فوقانی شکم باشد، کوتاه‌مدت و مختصر باشد یا بیمار بلافاصله قبل از عمل دفع ادرار داشته باشد ممکن است این کار انجام نشود. به علت این‌که تخت جراحی را در طول عمل برای تغییر موقعیت اعضای داخل شکم با نیروی جاذبه زمین، تغییر وضعیت و شیب می‌دهند، باید بیمار روی تخت محکم نگاه داشته شود. وسایل عمل جراحی باز (لاپاروتومی) باید در حین عمل حتماً در دسترس باشد چون ممکن است مجبور شوند عمل لاپاروسکوپی را به لاپاروتومی تبدیل کنند.

پر کردن فضای شکم از گاز
محیط عمل باید دید کافی و فضای لازم را برای کار داشته باشد. با تزریق گاز به فضای شکم، دیواره شکم بلند می‌شود و فضای بزرگ‌تری برای عمل به وجود می‌آید. برای این کار یک سوزن از طریق یک برش کوچک روی پوست زیر ناف وارد می‌کنند و بعد از سوراخ کردن لایه‌های سطحی و عمقی، دیواره شکم را وارد فضای صفاقی می‌کنند. سپس فضای داخل صفاق را با فشاری حدود 10 تا 15 میلی‌متر جیوه از گاز دی‌اکسید کربن پر می‌کنند. البته باید مواظب بود که سوزن وارد فضای اصلی صفاق شود و به فضاهای کوچک و بسته (مانند فضای پشت صفاقی) نرود. این امر باعث افزایش غیر عادی فشار، علی‌رغم تزریق آهسته گاز می‌شود. خطر دیگر در این مرحله می‌تواند آمبولی گاز باشد که تهدیدکننده حیات است. در این حالت گاز از طریق رگ‌های خونی به بطن راست قلب وارد و باعث انسداد خروجی بطن می‌شود. کاری که باید کرد این است که تزریق گاز را متوقف کنیم و بیمار را در وضعیتی قرار دهیم که پاها بالاتر از سر قرار گیرند (با شیب دادن به تخت، بیمار را در وضعیت ترندلنبرگ قرار می‌دهیم) و از طریق سیاهرگ‌های گردنی گاز را با یک سرنگ از داخل قلب بکشیم. اگر بعد از وارد کردن تروکار خونریزی شدیدی رخ داد باید عمل را به لاپاروتومی (جراحی شکم باز) تبدیل کرد.
یک برش 1 تا 2 سانتی‌متری داده می‌شود تا بتوان لاپاروسکوپ را به داخل شکم فرستاد. موقعیت برش بستگی به نوع عمل دارد.

لاپاروسکوپ چیست؟
یک ابراز جراحی استریل شامل یک سیستم عدسی‌دار مرتبط به دوربین ویدیویی است. یک سیستم کابل فیبر نوری نور را از منبع به محل عمل منتقل می‌کند. به این ترتیب یک تصویر واضح از محل عمل ایجاد می‌شود. جراح می‌تواند از طریق ورودی‌های جانبی ابزارهای باریک 5 تا 10 میلی‌متری مورد نیاز را وارد شکم کند. این ابزارها شامل قیچی، انبرک و ... هستند که برای برداشتن نمونه از بافت‌ها، ترمیم، تخلیه کیست‌ها و ... به کار می‌روند و از طریق برش‌های کوچکی در قسمت تحتانی شکم وارد می‌شوند.

قرار دادن پورت‌ها
محل قرارگیری پورت‌ها طبق یک استاندارد مشخص صورت می‌گیرد.
1- پورت دوربین باید بین دو پورت دیگر که جراح از طریق آن‌ها عمل را انجام می‌دهد باشد.
2- پورت‌های کاری، نسبت به پورت دوربین در وضعیت خارجی‌تر قرار می‌گیرند. همه پورت‌ها باید حداقل 8 سانتی‌متر از هم فاصله داشته باشند تا بین وسایل هر پورت تداخل ایجاد نشود.

وجوه تمایز این روش از جراحی باز شکم
اندازه برش‌ها در این روش بسیار کوچک‌تر است و در نتیجه اثر آن روی پوست کمتری‌ماند. مثلاً به جای یک برش 20 سانتی‌متری در جراحی برداشتن کیسه صفرا به روش سنتی، از 2 تا 5 برش 5 تا 15 میلی‌متری استفاده می‌شود.
این روش برای به حداقل رساندن خونریزی‌های جراحی و کاهش زمان بهبودی طراحی شده است.دردهای بعد از عمل در لاپاروسکوپی کمتر است و بیمار بعد از یک هفته می‌تواند به طور کامل به سر کارش برگردد. البته بعد از عمل ممکن است دردهایی ناشی از خارج شدن گاز co2 از بدن احساس شود.

معایب:
ابزار آن گران است و در همه بیمارستان‌ها وجود ندارد.
به مهارت زیادی نیاز دارد (به علت دید محدود، دشوار بودن هماهنگی چشم و دست و کاهش حس لامسه).با فرستادن لوله‌ای به نام تروکار به درون سوراخ می‌توان دوربین ویدیویی را به داخل شکم هدایت کرد. در واقع لاپاروسکوپ یک تلسکوپ مینیاتوری است با یک سیستم فیبر نوری که نور را به داخل شکم هدایت می‌کند. بزرگی آن به اندازه دو برابر یک خودنویس است.برای حرکت دادن رحم در حین عمل جراحی یک وسیله در واژن قرار داده می‌شود. در مورد لاپاراسکوپی ژینکولوژیک (مربوط به بیماری‌های زنان) می‌توان از طریق واژن ماده حاجب تزریق کرد تا لوله‌های فالوپ بهتر دیده شوند.

به چه منظور استفاده می‌شود؟
لاپاروسکوپ سال‌ها برای رشته ژینکولوژی (بیماری‌های زنان) استفاده می‌شد. ساخت دوربین‌های ویدیویی مینیاتوری مشوق تازه‌ای بود تا از لاپاروسکوپی استفاده‌های وسیع‌تری شود. با این دوربین‌ها جراح همان دیدی را دارد که جراح شکمِ باز دارد. جراح می‌تواند با هر دو دست کار کند و همکارش دوربین را نگه دارد و احشا را جابه‌جا نماید یا بکشد.به عنوان قانون هر عملی را که بتوان با جراحی شکم باز انجام داد با لاپاراسکوپی نیز می‌توان، ولی این بدان معنا نیست که آن عمل‌ها باید با لاپاروسکوپی انجام شود و فقط اگر بیمار درد و عوارض کمتر و بازگشت زودتر به سرکار را می‌خواهد لاپاروسکوپی انجام می‌دهیم.

توصیه‌هایی به بیماران قبل از عمل
حداقل 12 ساعت قبل از عمل نباید چیزی بخورید. خالی بودن معده به جلوگیری از استفراغ در حین عمل کمک می‌کند.
در صورتی‌ که موارد زیر شامل شما می‌شود حتماً قبل از عمل به پزشک اطلاع دهید:
 حساسیت به داروها مانند بی‌حس‌کننده‌ها
 مصرف داروهای خاص مانند ضد انعقاد
 ابتلا به بیماری‌های خاص مانند مشکلات خونریزی
بارداری یا احتمال آن

قبل از عمل به این نکات هم توجه کنید
 اگر دارویی مصرف می‌کنید از پزشک بپرسید که روز قبل از عمل مصرف کنید یا نه.
 هرگونه جواهرآلات، عینک و دندان مصنوعی را در خانه بگذارید.
 یک ساعت قبل از عمل مثانه خود را خالی کنید.

در اتاق عمل
یک رگ از شما گرفته می‌شود تا در صورت نیاز داروها و مایعات به شما تجویز شود.
در صورتی که نیاز به بیهوشی عمومی باشد کارهای زیر انجام می‌شود:
 لوله‌ای وارد نای شما می‌شود یا ماسک اکسیژن متصل می‌شود تا تنفس به راحتی انجام شود.
 سوند (لوله نازک و قابل انعطاف) از طریق پیشابراه برای تخلیه مثانه کار گذاشته می‌شود.
مقداری از موهای قسمت تحتانی شکم (ناحیه پوبیک) تراشیده می‌شود.
ناحیه شکم و لگن با آنتی‌سپتیک (مواد ضد عفونی‌کننده) تمیز می‌شود.

بعد از عمل
شما حدود یک تا چهار ساعت در اتاق ریکاوری می‌مانید تا کاملاً به هوش آیید. پرستار نبض و درجه حرارت بدن شما را مرتباً کنترل می‌کند.
اگر احساس درد یا تهوع دارید داروی مناسب از طریق سرم برایتان تجویز می‌شود. به محض این‌که پزشک اجازه نوشیدن مایعات دهد داروهایتان به صورت قرص به شما داده خواهد شد.
به محض این‌که بتوانید مثانه خود را خالی کنید به شما اجازه رفتن به خانه خواهد شد. وگرنه توصیه می‌شود که همچنان در بیمارستان بمانید.
ممکن است دردی در ناحیه نای احساس کنید یا خشونت صدا داشته باشید. این امر به خاطر جایگذاری لوله درون نای است.